Coronavirus

Duiken en het Coronavirus (COVID-19)

Duiken na Covid
Duikdokter - 
update 14 mei 2020

Op basis van verschillende standpunten heb ik geprobeerd een overzicht te maken in de duikgeneeskundige aspecten van duiken ná een Covid voor recreatieve duikers. Leesbaar gemaakt / vertaald voor duikers zonder medische kennis. 

Waarom extra aandacht voor duiken na een Covid? 

Created with Sketch.

Een Covid (Corona Virus Disease) kan in verschillende vormen optreden: 

  • Volledige afwezigheid van klachten 
  • Een griepachtig beeld (met droge hoest, koorts, kortademigheid, loopneus, keelpijn, spier- en gewrichtspijnen, diarree, verlies van smaak en geur) 
  • Longontsteking  
  • Ernstige longaantasting waarvoor een IC-opname nodig was (ARDS = Acute Respiratory Distress Syndrome)
  • Aantasting van de hartspier (=cardiomyopathie)

 

Uit onderzoek is gebleken dat er na een doorgemaakte infectie afwijkingen op long- en hartvlak (structuur en functie) aanwezig kunnen blijven. Zonder duidelijke klachten kunnen CT-scans afwijkingen vertonen of kan er een afwijkende longfunctie of zuurstofopname zijn. Daarnaast kunnen longshunts ontstaan (verbindingen tussen longslagaders en aders).

In het algemeen kan worden gesteld dat als de symptomen mild zijn en er binnen een week 

volledige genezing optreedt, de kans op blijvende schade aan hart of longen klein is.

Mogelijke duikrisico’s na een Covid

Created with Sketch.

Binnen de duikmedische wereld is er aandacht voor de vraag in hoeverre een doorgemaakte Covid invloed heeft op de medische duikgeschiktheid en het risico op duikongevallen. Het volgende is op dit moment bekend:

  • Een persoon die een Covid heeft gehad, kan nog gedurende een lange periode na genezing virusdeeltjes verspreiden en daarmee dus andere mensen besmetten. 
  • Bij structurele afwijkingen in de longen is er een verhoogd risico op een longoverdrukverwonding, zelfs na een normale duik zonder ongecontroleerde opstijging. 
  • Indien duidelijke longbetrokkenheid was van de Covid, zelfs als ziekenhuisopname niet nodig was, kan een longbeschadiging opgetreden zijn en is een longfunctie-onderzoek en CT-scan wenselijk.
  • Bij een cardiomyopathie kan sprake zijn van een verminderde inspanningstolerantie (conditie), met daarbij het risico op plotseling hartfalen en hartdood bij duiken. 
  • Door een longshunt is er een verhoogd risico op een decompressieziekte, doordat stikstofbellen ongestoord naar het slagaderlijk bloedvatstelsel kunnen verplaatsen zonder tegengehouden te worden in de long-haarvaten. 
  • Mogelijk bestaat er een verhoogde kans op zuurstofvergiftiging na een Covid. Hier zijn de onderzoeken nog niet éénduidig in. 

Beoordeling duikgeschiktheid

Created with Sketch.

Voor beoordeling van de duikgeschiktheid zal een onderscheid gemaakt worden in verschillende groepen: 


Groep 1/ 

  • Duikers die een COVID-infectie met ernstige symptomen doormaakten (met of zonder ziekenhuisopname, met of zonder positieve test, met of zonder thuisquarantaine). 
  • Duikers bij wie een arts een sterk klinisch vermoeden had op COVID-infectie (met of zonder ziekenhuisopname, met of zonder positieve test, met of zonder thuisquarantaine). 
  • Duikers die een verminderde inspanningstolerantie vaststelden sinds het begin van de corona pandemie (maart 2020). 

 

a. Duikverbod gedurende 3 maanden na herstel van de doorgemaakte infectie of na vermoeden van infectie of na opmerken van de verminderde inspanningstolerantie. 

b. De herevaluatie van de duikgeschiktheid moet gebeuren door een arts met kennis van zaken, bij voorkeur een duikerarts. 

c. De duikgeschiktheidsbeoordeling moet gebeuren op basis van verschillende onderzoeken zoals longfunctietest middels spirometrie, CT-scan van de longen, inspanningstest, echografie van het hart, MRI van het hart.

 

Duiken blijft verboden tot na een gunstige herbeoordeling. 


Groep 2/ 

  • Duikers zonder klachten, maar met een positieve testuitslag. 
  • Duikers zonder symptomen, zonder positieve testuitslag, maar die in nauw contact kwamen zonder adequate beschermingsmaatregelen, met een persoon met bewezen of vermoede COVID-19 infectie (bijv. huisgenoten). 

 

a. Duikverbod gedurende 45 dagen na de testafname of na het eerste contact met besmette personen. 

b. De herevaluatie van de duikgeschiktheid moet gebeuren door een arts met kennis van zaken, bij voorkeur een duikerarts. 

c. De duikgeschiktheidsbeoordeling kan verschillende technische onderzoeken omvatten longfunctietest middels spirometrie, CT-scan van de longen, inspanningstest, echografie van het hart, MRI van het hart. 

 

Duiken blijft verboden tot na een gunstige herbeoordeling. 

 

Groep 3/ 

  • Alle overige duikers

 

Geen aanvullende onderzoek naar duikgeschiktheid is nodig. Duiken mag opgestart worden met inachtneming van de maatregelen opgesteld door het RIVM.

 

Wie zich om een of andere reden onveilig voelt, kan uiteraard altijd zelf om een herbeoordeling vragen. 

De duikkeuring

Created with Sketch.

De vraag is wanneer duikkeuringen weer moeten worden opgestart. De NVD adviseert om niet-essentiële duikkeuringen uit te stellen tot uiterlijk 1 september 2020. Hierbij wordt de geldigheid van duikkeuringen verlengd tot 1 september 2020 voor duikers die geen klachten of problemen hebben (gehad) tijdens de geldigheid van het medisch certificaat. 

Duikers die onder de eerder genoemde groep 1 of 2 vallen, worden geadviseerd een duikkeuring te verrichten alvorens het duiken te hervatten. Deze duikkeuring kan ook vóór 1 september 2020 verricht worden. 

 

Duikkeuringen kunnen weer opgestart worden binnen ‘het nieuwe normaal’. Er moeten daarbij diverse voorzorgen worden genomen ter voorkoming van mogelijke besmetting met het Coronavirus, zowel door de patiënt van de arts, als vice versa. Hiervoor zijn diverse protocollen geschreven. 

Wat is nu wel en niet een essentiële duikkeuring?

Created with Sketch.
  • Periodieke duikkeuringen vallen onder niet-essentiële duikkeuringen en kunnen uitgesteld worden tot na september 2020 míts er in de tussentijd niks is veranderd in de medische situatie.
  • Mensen die weer willen duiken na een Covid-infectie, worden sterk geadviseerd om een duikkeuring te ondergaan alvorens te gaan duiken. In mijn ogen is dit een essentiële duikkeuring, dus deze zou vóór september 2020 kunnen plaatsvinden.
  • Mensen die gaan starten met duiken en al ingepland zijn voor een duikcursus, moeten gekeurd worden voordat de duikcursus afgerond wordt. Dit valt in mijn ogen ook onder een essentieel duikkeuring, dus deze zou ook vóór september 2020 kunnen plaatsvinden.
  • Mensen die twijfel hebben over hun duikgeschiktheid (of waarbij instructeurs twijfels hebben), kunnen altijd overleggen en eventueel al een duikkeuring voor september 2020 ondergaan.
  • Mogelijk heb ik een bepaalde groep duikers nog gemist. Indien dat het geval is, kan er uiteraard ook contact opgenomen worden voor overleg.

Het duiken zelf

Created with Sketch.

Hiervoor gelden de adviezen gepubliceerd door de duikorganisaties (in de Nederlandse situatie bijvoorbeeld het “Protocol-verantwoord-onderwatersport-in-de-1,5-meter-samenleving” van de NOB / PADI).

 

Het is onverstandig om het duiken te hervatten na een Covid zonder beoordeling van een ter zake deskundig arts. Na beoordeling met ‘fit to dive’ gelden de volgende adviezen vanuit duikmedisch oogpunt:

  • Vanwege het risico op decompressieziekte bij mogelijke longshunts is het verstandig om conservatief te duiken
  • Vanwege het (dubieuze) risico op zuurstofvergiftiging is het voorzichtigheidshalve verstandig om een maximale PO2 aan te houden van 1 atmosfeer (perslucht: max 40meter, Nitrox 32: 21 meter, Nitrox 36: 17 meter diepte) en technisch duiken te laten.
Coronavirus

Onderstaand een verzameling van de verschillende (duik)organisaties met standpunten en aanbevelingen ten aanzien van duiken tijdens de Covid-pandemie.

DAN Europe
13 maart 2020 en 14 mei 2020

Created with Sketch.
Logo DAN Europe

Divers Alert Network Europe heeft preventieaanbevelingen voor de duikgemeenschap tegen besmetting met het Covid-19 virus. Hierin aanbevelingen ten aanzien van basisbeschermingsmaatregelen en het desinfecteren van duikuitrusting.
Bovendien heeft DAN een document met 10 veiligheidsaanbevelingen voor duikcentra en professionals gemaakt, met een aantal nuttige aanbevelingen over procedures voor risicopreventie en -beperkingen die duikoperators kunnen overwegen wanneer nationale, regionale of lokale autoriteiten de heropening van duikactiviteiten officieel toestaan.

Standpunt Nederlandse Vereniging voor Duikgeneeskunde (NVD)
11 mei 2020

Created with Sketch.
Logo NVD
  1. Geadviseerd wordt dat duikers bij wie de huisarts een sterk klinisch vermoeden had op een COVID-infectie, of degenen die bemerkt hebben dat ze een verminderd inspanningsvermogen hebben sinds het begin van de Corona pandemie contact opnemen met de huisarts over het uitvoeren van een test op een doorgemaakt Corona infect. Hetzelfde geldt voor duikers die in contact zijn geweest met iemand met een bewezen of vermoeden Corona infectie.
  2. Geadviseerd wordt om alleen recreatieve duiken te maken solo of in buddyparen. Ook free-diven is weer mogelijk.
  3. Geadviseerd wordt om niet-essentiële duikkeuringen uit te stellen tot uiterlijk 1 september 2020.
  4. Geadviseerd wordt om voor professionele duikers het verplichte duikmedisch heronderzoek uit te stellen tot na 30 juni 2020.

Binnenkort op de website van de NVD de toelichting te vinden.

NOB
1 juli 2020

Created with Sketch.
Logo NOB

Binnen en buitensporten zijn voor iedereen weer toegestaan. Iedereen mag weer normaal sport- en spelcontact hebben. Voor en na de sportactiviteit dienen sporters ouder dan 18 jaar wél de 1,5 meter afstand te houden. Ook sportkantines mogen, onder voorwaarden, weer open. Samenkomsten zoals bestuurs- of commissievergaderingen op de sportlocatie zijn weer toegestaan. Sportduikers zijn gewend met risico’s om te gaan en procedures te volgen. Met het hanteren van verscheidene maatregelen kan de duiksport op individueel én groepsniveau weer worden opgepakt.

Het dringende advies blijft om als duiker en onderwatersporter je verantwoordelijkheid te nemen: vermijd drukte en indien het niet mogelijk is om je aan de 1,5 meter afstand te kunnen houden, verlaat je de drukke locatie. Ga op de duikplek met respect met elkaar om.


In het Coronadossier van de NOB een frequente update voor adviezen ten aanzien van duiken tijdens de Covid-pandemie. Het protocol voor de duik- en onderwatersport is hier te downloaden.

Geneeskundige commissies NELOS en LIFRAS (België)
3 mei 2020

Created with Sketch.
Logo NELOS

De geneeskundige commissies van NELOS en LIFRAS hebben een advies geschreven over de duikgeschiktheid ná Covid-19. 

Standpunt Belgische Vereniging voor Overdruk- en Onderwater Geneeskunde (BVOOG)
12 april 2020

Created with Sketch.
Logo BVOOG

In welke mate heeft een doorgemaakte Covid-19 infectie een invloed op de medische duikgeschiktheid en het risico op duikongevallen? Het bestuur van de BVOOG geeft hier, na onderzoek van de wetenschappelijke literatuur en overleg met experts, aanbevelingen over besmettelijkheid, risico op longoverdruk-ongevallen, risico op hartfalen, toxische effecten van hyperoxie op de longen en decompressie-ongevallen. 

Europees advies
26 maart 2020

Created with Sketch.
Logo EUBS

De European Underwater and Baromedical Society (EUBS) heeft samen met de European Committee for Hyperbaric Medicine (ECHM) een standpunt geformuleerd inzake duiken en duikmedische onderzoeken: Standpunt EUBS en ECHM.