Duikdokter

Preventief Duikmedisch Onderzoek (PDO)

De officiële naam voor een duikkeuring is een preventief duikmedisch onderzoek. Maar wat doe ik nu eigenlijk bij zo’n onderzoek? 

Ik onderzoek of er medische zaken zijn die een probleem kunnen opleveren bij het duiken. Daarbij kan ik adviezen geven over bijvoorbeeld aanpassen van het duikprofiel, waardoor er toch (veilig) gedoken kan worden. Daarnaast zou het kunnen dat een  behandeling door een medisch specialist noodzakelijk is, alvorens te kunnen bepalen of duiken veilig is of niet. 
 

Alles bij elkaar duurt het PDO ongeveer 30-45 minuten.

In augustus 2020 ben ik geïnterviewd over mijn werkzaamheden als duikerarts en dat is gepubliceerd op DOQ.nl. Zie hier de volledige publicatie.

Onderdelen Preventief Duikmedisch Onderzoek

Anamnese

Created with Sketch.
Logo duikdokter

Voorafgaand aan de afspraak laat ik altijd een vragenlijst invullen. Bijzonderheden van deze vragenlijst zullen tijdens het PDO doorgenomen worden.

Algemeen lichamelijk onderzoek

Created with Sketch.
Meting bloeddruk
  • Lengte, gewicht en berekenen BMI
  • Meting bloeddruk
  • Onderzoek van hart en longen


KNO-onderzoek

Created with Sketch.
Otoscopie

Inspectie van de gehoorgangen en de trommelvliezen


Oriënterend neurologisch en bewegingsonderzoek 

Created with Sketch.
Logo duikdokter

Globaal onderzoek van mobiliteit, kracht, evenwicht en coördinatie


Spirometrie

Created with Sketch.
Spirometrie

Spirometrie is een onderzoek van de longfunctie. Bij dit onderzoek zit de patiënt rechtop, ademt hij volledig in en blaast hij alle lucht zo snel en krachtig mogelijk uit in de spirometer. Hier komt vervolgens een flow-volume curve uit. De Tiffeneau-index is een waarde in deze curve welke een indruk geeft van de ademwegweerstand. Dit is het percentage lucht wat in 1 seconde tijd uitgeblazen wordt ten opzichte van de totale luchthoeveelheid (ofwel voor de kenners: de FEV1 gedeeld door de vitale capaciteit). Een Tiffeneau-index van >70% is voldoende voor het duiken; daaronder kan sprake zijn van een longaandoening en is verder onderzoek nodig. 

Urine-onderzoek

Created with Sketch.
Combur-test

Ik laat de duiker altijd een potje urine meenemen en neem hier vervolgens een Combur-test van af. Dit is een sneltest om bepaalde stofjes in de urine te kunnen meten. Voor het PDO is het vooral van belang of er bloed, suiker of eiwitten in de urine zitten. Indien deze aanwezig zijn, is aanvullend onderzoek naar bijvoorbeeld nierfunctie en suikerziekte nodig.


Conditietest

Created with Sketch.
Steptest

In sommige gevallen neem ik bij een duikkeuring een conditietest af. Dit doe ik bij mensen ouder dan 50 jaar, bij obesitas, of als ik aanwijzingen heb dat iemand een slechte conditie heeft (bijvoorbeeld buiten adem in de onderzoeksruimte komen na een stukje lopen).

 

Er zijn verschillende redenen waarom een goede conditie belangrijk is bij het duiken:

  • Een duiker moet in staat zijn om (onder verschillende duikomstandigheden) zichzelf én zijn buddy te kunnen redden bij problemen. Daarbij wordt een beroep gedaan op het conditie, bijvoorbeeld bij het zwemmen tegen stroming in of bij het tillen met zware duikuitrusting.
  • Het risico op een decompressieziekte is groter bij een slechte conditie.
  • Een gebrekkige conditie verhoogt het risico op algehele medische condities, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. En deze kunnen weer negatief zijn voor de duikveiligheid.

 

Aangezien ik de duikkeuringen uitvoer bij de duikvereniging of in de thuissituatie, zijn de mogelijkheden van een conditietest beperkt. Ik heb daarom gekozen voor een submaximale conditietest waarbij de conditie wordt gemeten bij een gemiddelde inspanning. Dit doe ik middels een steptest: de duiker moet gedurende 6 minuten op een step (voor mannen 40cm, voor vrouwen 30cm) op- en afstappen in een bepaald ritme. Hierbij wordt elke minuut de hartfrequentie gemeten. Via een omrekentool wordt dit vervolgens omgerekend in VO2max (de waarde voor conditie).

 

De normwaarden voor conditie / VO2max zijn afhankelijk van leeftijd en geslacht. Bij een hele slechte conditie worden mensen ontraden om te duiken. Bij een slechte of redelijke krijgen ze het advies om hun conditie te verbeteren om de duikveiligheid te waarborgen. Bij een goede, heel goede of superieure zijn er geen belemmeringen voor het duiken.


Beoordeling 
'fit to dive'

Bij beoordeling 'fit to dive' beantwoord ik de volgende vragen vanuit mijn kennis over de duikfysiologie:


  • Beïnvloedt duiken de aandoening? 
  • Is het risico op een duikerziekte bij de aandoening vergroot? 
  • Beïnvloedt de aandoening de duikveiligheid? 

Indien een duiker 'fit to dive' is, krijgt hij een medisch certificaat van mij mee. Een voorbeeld van dit certificaat vind je hier.

Het medisch certificaat is in principe 3 jaar geldig. Hierop zijn enkele uitzonderingen:

  • Bij medische veranderingen, nieuwe klachten, nieuwe diagnose en/of medicatie -> overleg met een duikerarts of een nieuw PDO nodig is.
  • Bij duikers ouder dan 50 jaar -> er is een jaarlijks PDO nodig.
  • Wanneer de duikmedische richtlijn dit voorschrijft -> bijvoorbeeld bij suikerziekte is een jaarlijks PDO nodig.
  • Op aangeven van een duikerarts naar aanleiding van de bevindingen bij PDO
  • Bij divemasters / instructeurs -> er is een jaarlijks PDO nodig.


De verschillende duikorganisaties hanteren verschillende eisen ten aanzien van een PDO: PADI accepteert een eigen verklaring (mits er geen bijzonderheden zijn), NOB eist een medische verklaring niet ouder dan drie jaar en boven de 50 jaar niet ouder dan één jaar en ook GUE bijvoorbeeld eist een medische verklaring dat de duiker fit to dive is. Individuele duikscholen en duikverenigingen kunnen ook hun eigen eisen stellen.


In het buitenland wordt vaak een recent (niet ouder dan één jaar) medisch certificaat gevraagd. Een jaarlijks PDO voor het sportduiken is verplicht in landen als Egypte, Frankrijk, Spanje. Vaak dient het medisch certificaat getoond te worden bij het huren van duikapparatuur. Het is dus altijd verstandig om voorafgaand aan een duikvakantie te informeren naar de voorwaarden van het medisch certificaat.

Het effect van een advies